De recente Vlaamse begrotingsbesparingen raken gemeenten en OCMW’s vooral via hun financiering. Minder inkomsten kunnen gevolgen hebben voor vacatures, vervanging en dienstverlening. Concrete personeelskeuzes blijven een verantwoordelijkheid van het lokale bestuur.
De VVSG waarschuwt dat de aangekondigde besparing op het Gemeentefonds over de lokale bestuursperiode 2026–2031 ongeveer 1 miljard euro minder inkomsten tegenover het eerder verwachte groeipad betekent. Volgens haar raming komt dat neer op ongeveer 4% van de verwachte middelen uit deze belangrijke financieringsbron.
Meerjarenplannen opnieuw beoordelen
Gemeenten en OCMW’s maakten hun meerjarenplannen op basis van de eerder vastgelegde jaarlijkse groei van het Gemeentefonds met 3,5%. De aangekondigde besparing doorkruist die financiële planning. De VVSG vraagt daarom snel duidelijkheid over alle maatregelen en hun gevolgen per bestuur.
Voor het personeelsbeleid kan minder financiële ruimte aanleiding geven tot uitgestelde aanwervingen, beperktere vervanging of een herverdeling van taken. Dat zijn mogelijke lokale gevolgen, geen personeelsmaatregelen die het begrotingsakkoord automatisch oplegt.
Een bestuur moet daarbij aangeven welke dienstverlening het wil waarborgen en welke capaciteit daarvoor nodig blijft. Alleen vacatures schrappen wanneer medewerkers vertrekken, kan ertoe leiden dat sommige diensten toevallig veel harder worden getroffen dan andere.
Mogelijke ingreep in ondersteuning van activering
De VVSG signaleert ook dat de Vlaamse activeringspremie voor OCMW’s mogelijk verdwijnt. Op 30 september vroeg de vereniging verdere transparantie over deze en andere maatregelen. De schrapping moet daarom nog als een aangekondigde mogelijkheid worden behandeld.
Voor sociale diensten kan minder ondersteuning gevolgen hebben voor de ruimte om begeleiding en activering te organiseren. De concrete impact hangt af van de definitieve maatregel en van het gebruik van de premie door het betrokken OCMW.
Geen automatische wijziging van lokale verlofrechten
De berichtgeving over het schrappen van twee feestdagen betreft Vlaamse ambtenaren. Ze wijzigt op zichzelf de plaatselijke rechtspositieregeling van gemeenten en OCMW’s niet. Het lokale feestdagenkader laat de raad binnen de Vlaamse regelgeving eigen keuzes maken over aanvullende feestdagen.
HR, financiën en managementteam moeten samen afwegen
De praktische HR-opgave is om de aangepaste inkomstenraming te verbinden met personeelsbehoeften en beleidsprioriteiten. Welke functies zijn essentieel? Waar kan samenwerking capaciteit vrijmaken? Welke opdrachten kunnen worden vereenvoudigd of afgebouwd?
Door die afweging gezamenlijk te maken, kunnen lokale besturen duidelijk aangeven wat de besparingen betekenen voor hun medewerkers, hun dienstverlening en de uitvoering van het meerjarenplan.
Bronnen:
- VVSG, 30 september 2026. Besparing van 1 miljard euro op Gemeentefonds zet lokale dienstverlening ernstig onder druk. Bron voor de geraamde financiële impact, de gevolgen voor de meerjarenplannen en de mogelijke schrapping van de activeringspremie.
- VVSG, 29 september 2026. Knip in gemeentefonds raakt gemeenten in het hart. Eerste reactie op het begrotingsakkoord en de afwijking van het eerder vastgelegde groeipad.
- Vlaamse overheid. Rechtspositieregeling lokale besturen — feestdagen. Juridische achtergrond voor het afzonderlijke lokale feestdagenkader.
